24 marca 2004 r. o godz. 10.00 Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpoczął rozprawę o rozpoznanie wniosku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie uznania zgodności z Konstytucją art. 2 i art. 9 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w części dotyczącej zniesienia centralnego organu administracji rządowej - Głównego Geodety Kraju oraz urzędu go obsługującego - Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii.
Wyrok został odczytany o godz. 15.00 w siedzibie Trybunału Konstytucyjnego przez przewodniczącego rozprawy Prezesa TK Marka Safjana.
Trybunał orzekł, że art. 2 i art. 9 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 118 ust. 1 i art. 119 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto Trybunał orzekł, że art. 19 ww. ustawy w części obejmującej umieszczone po przecinku słowa: "z wyjątkiem art. 2, 6, 7, 9 oraz 11, które wchodzą w życie z dniem 30 grudnia 2003 r." jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 88 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadniając swój wyrok Trybunał Konstytucyjny zaznaczył, że zarzuty zawarte we wniosku Prezydenta odnoszące się do art. 2 i art. 9 (likwidacja Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz Głównego Geodety Kraju) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. dotyczą wyłącznie trybu uchwalenia kwestionowanych przepisów. Kontrola ich zgodności z Konstytucją polega na zbadaniu zgodności procedury uchwalenia wskazanych przepisów ustawy z uregulowaniami konstytucyjnymi, które odnoszą się do procesu ustawodawczego i są określone w art. 118 ust. 1 i w art. 119 ust. 1 i 2 Konstytucji.
Konstytucja reguluje 3 odrębne instytucje:
Instytucją o podstawowym znaczeniu jest bez wątpienia inicjatywa ustawodawcza, natomiast poprawki sejmowe i senackie spełniają w stosunku do niej rolę uboczna i wtórną. Dlatego wykładnia przepisów regulujących instytucję poprawek musi być taka, by nie doprowadziła do zatarcia odrębności pomiędzy instytucjami inicjatywy ustawodawczej i poprawkami.
Konstytucja w art. 118 ust. 1 i 2 określa wyczerpująco krąg podmiotów uprawnionych do wykonania inicjatywy ustawodawczej: posłowie, Senat, Prezydent RP, Rada Ministrów oraz grupa co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. Natomiast art. 119 ust. 1 wymaga rozpatrzenia przez Sejm projektu ustawy w trzech czytaniach.
Z formalnego punktu widzenia poprawka stanowi propozycję zmiany tekstu projektu polegającej na wykreśleniu pewnych fragmentów czy dodaniu nowych. Poprawki maja na celu ulepszenie projektu i mogą zmieniać początkowo przyjęte kierunki rozwiązań. Muszą jednak odnosić się do rozpatrywanego przez Sejm projektu ustawy oraz co do zasady - mieścić się w zakresie projektu wniesionego przez uprawniony podmiot i poddanego I czytaniu. Wynika to nie tylko z art. 119 ust. 2 mówiącego o poprawce, ale też z podstawowej dla procedury ustawodawczej zasadę trzech czytań, u podstaw której leży założenie, że treści stanowiące tzw. nowość normatywną powinny przebyć wszystkie etapy procesu legislacyjnego, co ma prowadzić do eliminacji ryzyka niedopracowania czy przypadkowości. Wyjście poza tak określony zakres projektu może mieć miejsce tylko gdy treść poprawki pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem projektowanej ustawy, zwłaszcza gdy jej wprowadzenie jest niezbędne do pełnego zrealizowania projektu koncepcji ustawodawcy. Odmienne stanowisko oznaczałoby obejście konstytucyjnych wymagań inicjatywy ustawodawczej oraz zasady trzech czytań.
Trybunał Konstytucyjny zbadał też zgodność z Konstytucją art. 19 ustawy zmieniającej ustawę o gospodarce nieruchomościami, który dotyczy daty wejścia w życie tej ustawy. Trybunał wziął to pod uwagę mimo braku wskazania przez wnioskodawcę. W końcowej części art. 19 ustawy nowelizującej, ustawodawca wskazuje jako datę wejścia w życie kilku wymienionych w niej przepisów dzień 30 grudnia 2003 r. Co do pozostałych - termin 3 miesięcy od daty ogłoszenia ustawy. Termin 30 grudnia już minął, a artykuł, który przewiduje, że wskazane w nim przepisy ustawowe wchodzą w życie z datą poprzedzającą jego ogłoszenie narusza art. 2 w związku z art. 88 ust. 1 Konstytucji.