Wojciech Matela, dr Marcin Bajorski

Instytut Systemów Przestrzennych i Katastralnych S.A., Gliwice.

Znaczenie infrastruktury danych przestrzennych w zarządzaniu jednostką samorządową na przykładzie wdrożeń zintegrowanych systemów

Infrastruktura danych przestrzennych

W zarządzaniu jednostką samorządową dostęp i analiza danych o terenie i jego pokryciu są czymś powszednim. Szacuje się, że w administracji publicznej opiera się na nich (w różnym stopniu) większość prowadzonych spraw. Niektóre analizy wskazują, że 70-80% spośród wszystkich wydawanych decyzji wymaga skorzystania z danych przestrzennych.

Niestety, ich przetwarzanie rodzi szereg problemów natury organizacyjnej i technicznej. Jednym z powodów jest funkcjonowania wielu źródeł/baz. Jest to zjawisko powszechne, ale
i naturalne. Jego wyeliminowanie jest z założenia nierealne – musiałoby oznaczać zbudowanie jednej ogromnej bazy danych i systemu „do wszystkiego”. Ograniczenia
i karkołomność takiego podejścia są oczywiste.

Istnieją za to sposoby na systematyczne łączenie niezależnych „jednostek” w jeden układ bez naruszania ich autonomii i restrykcji związanych z ochroną i rozpowszechnianiem danych. Układ, o którym mowa, umownie nazywany jest infrastrukturą danych przestrzennych (IDP, ang. SDI, patrz rys.1).

Pojęcie IDP oznacza całokształt działań związanych z racjonalnym gospodarowaniem i efektywnym wykorzystywaniem wielu zasobów danych opisujących otaczającą nas przestrzeń geograficzną. IDP – nazywana też infrastrukturą geoinformacyjną lub infrastrukturą danych geoprzestrzennych – wiąże się ze współdziałaniem niezależnych źródeł informacji, rozwijanych i utrzymywanych z zastosowaniem technologii właściwych dla systemów informacji geograficznej (SIG). Dla prawidłowego rozwoju gospodarczego IDP jest tak samo potrzebna jak infrastruktura drogowa czy telekomunikacyjna.

Zintegrowany system informacji przestrzennej na przykładzie miasta Bytomia

W Urzędzie Miasta Bytomia funkcjonuje tzw. Bytomska Infrastruktura Danych Przestrzennych. BIDP integruje szereg niezależnych baz danych – mowa o systemach dziedzinowych, z których każdy dostarcza funkcjonalność potrzebną do realizacji odmiennych zadań pracowników wielu wydziałów. Elementem łączącym jest Centrum Informacji o Przestrzeni (CIoP) – miejska hurtownia integrująca materiały dostarczane
z systemów źródłowych oraz zapewniająca kontrolowane udostępnianie aktualnych danych w całym Urzędzie. CIoP pełni rolę uniwersalnego węzła IDP (por. rys. 1).

rys. 1 Infrastruktura Danych Przestrzennych (IDP)

W Bytomiu dla przykładu personel wydziału architektury ma bieżący wgląd do aktualnych danych ewidencyjnych na podkładzie planu zagospodarowania przestrzennego, mapy zasadniczej, ortofotomapy itp. Co istotne – dysponuje tą możliwością, mimo iż z założenia nie ma dostępu do oryginalnej bazy danych EGiB, jak również nie korzysta ze specjalistycznych narzędzi do jej prowadzenia (są to przywileje właściwe dla pracowników wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami odpowiedzialnych za utrzymywanie ewidencji gruntów i budynków). Wgląd do zintegrowanych danych zapewniają funkcjonujące w środowisku przeglądarki internetowej aplikacje Internetowego Serwera Danych Przestrzennych. ISDP prezentuje interaktywne mapy, czerpiąc z hurtowni CIoP, a więc miejsca składowania replik wybranych materiałów pochodzących z zasobów oryginalnych. W ten sposób nie tylko rozdzielone są niezależne zadania gromadzenia danych (systemy źródłowe) i ich dystrybucji (hurtownia), ale także wzmocniona zostaje ochrona baz oryginalnych. Warto zaznaczyć, że aktualizacja CIoP, jeśli jest to uzasadnione, odbywa się automatycznie – bez angażowania operatora (taki wariant ma zastosowanie podczas migracji danych EGiB).

Jest to niezwykle elastyczne podejście, które odpowiada nowoczesnym trendom tworzenia infrastruktury danych przestrzennych. Nie nakłada bezpośrednich ograniczeń co do specyfiki/producenta danego systemu źródłowego – wydziały Urzędu zachowują swobodę wyboru w tym zakresie. Jedyne wymagania wiążą się z koniecznością dostosowania do powszechnych norm (np. zapewnienie transferu danych do hurtowni w standardzie SWDE, GML, itp.).

Co ciekawe, nawet oprzyrządowanie informatyczne węzła infrastruktury danych przestrzennych, jaki stanowi CIoP, nie musi być jednorodne i nie wyklucza stosowania wielu rozwiązań. W jej ramach może równolegle funkcjonować wiele specjalistycznych narzędzi dystrybucji i analiz – szczególnie, jeśli z uwagi na ich specyfikę konieczny jest dostęp do materiałów pochodzących z wielu baz jednocześnie. W przypadku Bytomskiej Infrastruktury Danych Przestrzennych przykładem takiego urozmaicenia jest Integrująca Platforma Elektroniczna – Podatki od Nieruchomości (IPE-PN).

IPE-PN umożliwia zwiększanie dochodów gmin przez uszczelnianie ewidencji podatkowej nieruchomości. Wsparcie polega na kompleksowym porównywaniu tejże ewidencji z zasobem ewidencji gruntów i budynków m.in. celem odnajdywania nieszczelności niosących skutki fiskalne oraz realizowaniu wglądu do danych EGiB dostosowanego do potrzeb służby podatkowej (np. prezentowanie na mapie terenu ujętego w deklaracji podatnika).