Zakład Teledetekcji i Kartografii Morskiej, Instytutu Nauk o Morzu, Uniwersytetu Szczecińskiego od wielu lat zajmuje się zagadnieniem erozji polskiego brzegu morskiego. W ramach programu INTERREG III C bierze on udział w międzynarodowym projekcie MESSINA - „Managing European Shoreline and Sharing Information on Near-shore Areas”, którego celem jest praktyczne wdrożenie w życie przewodników zarządzania strefą brzegową powstałych w projekcie EUROSION oraz ich adaptowanie do specyficznych zadań projektu MESSINA. Adresatami działań projektu są władze regionalne i lokalne zainteresowane zarządzaniem erozją brzegu oraz rozpowszechnianiem i wymianą informacji na temat realizacji tych projektów. Obszarem pilotażowym w Polsce został obszar gminy Rewal. Artykuł niniejszy opisuje komponent 3 projektu MESSINA - „Design and implement a pilot GIS-based information system dedicated to shoreline management planning at the local level, to be experimented by the project partners”.
Jednym z elementów projektu MESSINA jest stworzenie oraz implementacja Systemów Informacji Geograficznej służących głównie zagadnieniom związanym z zarządzaniem erozją brzegu, oceną ryzyka jej wystąpienia i jej skutkami, w tym również ekonomicznymi. Projekt EUROSION na podstawie przeglądu wielu europejskich doświadczeń w zarządzaniu strefą brzegową, gdzie GIS odgrywał ważne role, sformułował kilka szerokich rekomendacji, które specyfikowały „idealne” założenia dla GIS dedykowanym zarządzaniu obszarami przybrzeżnymi. Celem obecnie realizowanego projektu MESSINA jest sprawdzenie kilku z tych rekomendacji pod względem praktycznego ich wdrożenia w odpowiedzi na potrzeby wyrażone przez partnerów projektu. W projekcie MESSINA zostały zidentyfikowane 3 główne zadania-rekomendacje, które stanowią rdzeń prototypowego GIS dedykowanego dla zarządzania strefą brzegową w aspekcie erozji:
Te trzy rekomendacje-zadania zawierają w sobie pytania zadawane przez zarządzających strefą brzegową w ich codziennej pracy. Odpowiedzią na nie mają być wygenerowane przez system GIS tzw. produkty informacyjne, czyli innymi słowy analizy określające czynniki wpływające na stopień zagrożenia dla strefy brzegowej:
Tak przygotowane analizy posłużą do opracowania, z pomocą systemu GIS, scenariuszy (modeli) rozwoju strefy brzegowej obszaru Gminy Rewal wraz z uwzględnieniem scenariusza braku jakichkolwiek działań antropogenicznych. Modele te będą poddane ocenie i ewaluacji przy użyciu koncepcji Oceny Wartości Netto. Metoda ta jest dobrym wskaźnikiem do oszacowania i porównywania ekonomicznej trwałości rożnych modeli rozwoju obszaru przybrzeżnego w aspekcie jego erozji. Projekt MESSINA ma na celu zbadanie możliwości wprowadzenia tego typu oceny jako integralnego składnika systemu GIS dla wspierania zarządzania erozją brzegu.
Dodatkowo system GIS dla potrzeb zarządzania erozją brzegu musi spełnia wymagania łatwej wymiany danych pomiędzy różnymi instytucjami oraz dawać możliwości jego dalszego rozwoju. Zapewniane jest to poprzez wypełnienie wszystkich niezbędnych standardów dotyczących modelowania baz danych GIS takich jak model odniesienia, schemat aplikacyjny, słownik danych, metadane, identyfikatory niezmienne, geograficzne systemy odniesienia.
Aby zapewnić skuteczne uruchomienie oraz długą żywotność systemu GIS projekt MESSINA poświęca dużo uwagi strategii wdrażania systemu, odpowiedniemu dokumentowaniu oraz szkoleniom dla przyszłych jego użytkowników we władzach lokalnych Gminy Rewal.