Piotr Polatowski

Instytut Geodezji i Kartografii
Ośrodek Certyfikowania Jakości w Geodezji i Kartografii
Znaczenie certyfikatu ISO 9001 w warunkach wolnorynkowych.

Od roku 1987 certyfikacja systemów jakości stała się jednym z głównych zagadnień w przemyśle europejskim. Obserwuję rosnące znaczenie systemów jakości w przedsiębiorstwach, instytucjach, administracji, w małych i dużych firmach produkujących i usługowych. Znaczenie to odnosi się nie tylko jako środek reklamowania konkurencyjności tych firm, ale także jako dowód ich zdolności do spełnienia zarówno wymagań obligatoryjnych jak i dobrowolnych.

Stwierdzono, że opracowanie polityki jakości przez podmioty gospodarcze oznacza identyfikację instrumentów i inicjatyw, jakie mogą tworzyć tę politykę zarówno poprzez sposoby wzmocnienia procesów wdrażania tych systemów jak i możliwości przyczyniania się do zwiększenie konkurencyjności gospodarki, w tym popierania prywatnych inicjatyw.

Aby dokonać oceny znaczenia systemów zarządzania dokonano wielu konsultacji z organizacjami profesjonalnymi, stowarzyszeniami handlowymi, producenckimi i usługowymi, przedstawicielami przedsiębiorstw publicznych i prywatnych, organizacjami socjalnymi i władzami administracyjnymi. Konsultacje te prowadzi się bieżąco w oparciu o dokumenty robocze oraz badanie rynku. W wyniku ich prowadzenia stwierdzono:

  1. Zorganizowanie systemu jakości jest jednym z podstawowych zadań każdego podmiotu gospodarczego
  2. Zatwierdzenie w 1987 roku norm z serii ISO 9000 przyczyniło się do stworzenie nowych wymagań jakościowych oraz zapewniło stworzenie mechanizmów ich spełnienia
  3. Certyfikacja systemów jakości pozwala podmiotom gospodarczym pokazywać swoje możliwości spełnienia tych wymagań zarówno obszarze regulowanym jak i dobrowolnym

Stwierdzenie tych generaliów było postawą do przeanalizowania różnych aspektów certyfikacji systemów jakości oraz znaczenia jakie biznes do tego przywiązuje.

Analizę taką przeprowadza się cyklicznie z wykorzystaniem następujących metod zbierania danych:

  1. Badanie literatury
  2. Nieformalne dyskusje z przedstawicielami z różnych sektorów przemysłowych i gospodarczych
  3. Kwestionariusze rozesłane do certyfikowanych przedsiębiorstw i organizacji
  4. Wizyty w jednostkach certyfikujących i akredytujących
  5. Wizyty w organizacjach włączonych w sprawy związane z jakością

Jako podstawę mojego wystąpienia obrałem ostatnią analizę realizowaną w 15 krajach Unii Europejskiej. Kwestionariusze wysłano łącznie do około 6000 organizacji i przedsiębiorstw z certyfikowanymi systemami jakości otrzymano 979 odpowiedzi.

W sporządzonej analizie idea systemów jakości została zdefiniowana jako:

W wyniku analizy stwierdzono:

Aspekty które uważano że na nie wpłynął pozytywnie system w sposób ograniczony to wpływ na lepszą:

Całościowy obraz podanych analizie systemów jakości wprowadzanych w poszczególnych gospodarkach narodowych można wnioskować daje informacje:
  1. Czy przedsiębiorstwa spełniają kluczowe dla nich cele
  2. Czy znają i spełniają obowiązki wynikające z odpowiedzialności za jakość wyrobów i usług
  3. Powody certyfikacji systemów jakości dotyczą głównie aspektów zewnętrznych związanych z rynkiem, można na tej podstawie wysnuć wniosek, że wypływają z tego korzyści zewnętrzne dotyczące rynku
  4. W wyniku przeprowadzonej analizy zauważono również pojawienie się na rynku różnych grup z niejasnym statusem i wewnętrznymi relacjami, które nie zapewniają koniecznego zaufania do certyfikatów systemów jakości.

Wyniki badań prowadzą do następujących stwierdzeń:

  1. Certyfikacja powinna być wprowadzania w perspektywie funkcjonującej organizacji
  2. Może dać zaufanie klientom, ale sama nie jest gwarancją jakości wyrobu i satysfakcji klienta
  3. Najważniejsze jest rozróżnienie między powodami i korzyściami z wprowadzenia systemu jakości, a certyfikacją,
  4. Wprowadzenie systemu jakości oraz certyfikacja ma swoje uzasadnienie jeżeli połączy się je razem i może dostarczyć instrumentów poprawy konkurencyjności organizacji
  5. Wprowadzenie systemu jakości jest szczególnie w małych i średnich przedsiębiorstwach warunkiem prowadzenia biznesu
  6. Nie może być traktowane jako sposób na przetrwanie ekonomiczne
  7. Systemy jakości prowadzą do stałej poprawy i satysfakcji klienta
  8. Certyfikacja jest demonstracją skuteczności i efektywności organizacji

Poniższa tabela obejmuje najważniejsze korzyści wynikające z wprowadzenia systemu jakości i jego certyfikacji oraz powody przeprowadzenia certyfikacji.

KORZYŚCI Z WPROWADZENIA SYSTEMU JAKOŚCI KORZYŚCI Z CERTYFIKACJI SYSTEMU JAKOŚCI POWODY CERTYFIKACJI SYSTEMU JAKOŚCI
Zwiększona świadomość jakościowa 16,4% Zapewnienie stałego stosowania systemu jakości 24,8% Pytania lub naciski klientów 14,5%
Jasne zakresy odpowiedzialności 11,1% Wzrost zaufania klienta 16,7% Wzrost pozycji konkurencyjnej 13,7%
Zwiększony udział pracowników 9,3% Lepszy wizerunek 15,9% Potrzeba poprawy istniejącego systemu organizacyjnego 10,3%
Zwiększone zaufanie klientów 9.1% Zwiększona pozycja konkurencyjności 11,6% Trend na rynku europejskim 7,0%
Zwiększona wydajność wewnętrzna 7,9% Ważne narzędzia marketingowe 7,8% Narzędzia marketingowe 6,3%
Lepszy wizerunek 6,8% Wskazanie, że przedsiębiorstwo jest na właściwej drodze 7,3% Konkurenci zostali certyfikowani 6,1%
Ujednolicone wykonywanie obowiązków 5,9% Ograniczone ilości auditów klientów 5,4% Nacisk kierownictwa, centralne zapewnienie jakości 6,0%
Jakość działań korygujących 4,3% Umożliwienie organizacji udziału w konkursie oferty 4,2% Potrzeba poprawy wizerunku 5,0%
Przyciąganie nowych klientów 3,0% Lepsze możliwości eksportowe 3,0% Potrzeba zwiększenia motywacji personelu 5,0%
Inne 26,2% Inne 3,3% Inne 26,1%

Po wprowadzeniu systemu jakości organizacja powinna uzyskać:

  1. Spełnienie wymagań jakościowych oraz utrzymania ciągłej poprawy jakości swoich wyrobów.
  2. Poprawa stylu pracy, tak aby w sposób ciągły spełniać ustalone albo założone wymagania wszystkich klientów.
  3. Zjednać zaufanie swojego wewnętrznego kierownictwa i innych pracowników do tego, że wymagania jakościowe będą spełniane, że będzie to proces stały, i że ma miejsce poprawa jakości.
  4. Zjednać zaufanie klienta, zainteresowanego działalnością organizacji do tego że będą spełnione wymagania jakościowe.
  5. Poprawić biznes w tym jego skuteczność i efektywność.