inż. Stefan Balcer

Stowarzyszenie Prywatnych Geodetów
Pomorza Zachodniego

Standardy kosztorysowania prac geodezyjnych.

Kosztorys jest dokumentem typowym dla gospodarki rynkowej. Ustala się w nim rodzaje, ilości i wartość prac. Podstawą jego opracowania są nie tyko ogólne zasady ekonomii i rachunkowości, ale i normatywy czasowe przewidywanych czynności, zużycia materiałów, transportu i opłat urzędowych, a także usług obcych. Brak standardów w tej dziedzinie jest przeszkodą w przewidywaniu kosztów i czasu trwania prac geodezyjnych, zarówno przez zamawiających udzielających zamówienie publiczne i podmioty gospodarcze wykonujące usługi geodezyjne. Ponadto brak standardów w tym zakresie jest przeszkodą w postępowaniu antydumpingowym.

W wykonawstwie usług geodezyjnych czynnikiem decydującym o ich kosztach jest koszt pracy, a zwłaszcza koszt jednej roboczogodziny. Zawiera on w sobie płace bezpośrednie, narzuty na te płace i narzut kosztów ogólnych.

Płace bezpośrednie są wielkością stanowiącą podstawę do naliczenia składek na ubezpieczenia społeczne. Minimalna ich wielkość wynosi 850 zł miesięcznie, natomiast dla osób płacących składki samodzielnie, wielkość ta równa jest 60 % płacy przeciętnej w kraju i w chwili obecnej wynosi 1293,32 zł miesięcznie. Ta ostatnia kwota obowiązuje geodetów wykonujących zawód indywidualnie. Przy przeciętnej ilości 168 godzin pracy miesięcznie wielkości te wyniosą odpowiednio 5,06 zł i 7,70 zł. Narzuty na płace wynieść mogą minimum 39,04 % na co składają się

• ubezpieczenie emerytalne - 19,52 %
• ubezpieczenie rentowe - 13 %
• ubezpieczenie chorobowe - 2,45 %
• ubezpieczenie wypadkowe - 1,62
• składka na fundusz pracy - 2,45 %.

Jest to wielkość minimalna. Może ona ulec zwiększeniu z tytułu odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych i składkę na fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych. Jednakże przy minimalnej wysokości narzutów płacowych wyniosą one odpowiednio 1,98 zł i 3,01 zł., powodując że koszt roboczogodziny podniesie się odpowiednio do 7,04 zł i 10,71 zł.

Koszty ogólne obejmują koszty utrzymania środków produkcji (amortyzacja, konserwacja itp.), koszty kierowania przedsiębiorstwem (płace kierownictwa z narzutami, koszty biurowe, łączności, lokalowe, dostawy mediów itp.), koszty delegacji w przypadku prac wykonywanych poza siedzibą podmiotu gospodarczego. Tego rodzaju koszty ujmowane są w ewidencji księgowej podmiotów gospodarczych bądź to w formie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, bądź w formie pełnej księgowości. W tym ostatnim przypadku ich wielkość uzyskać można wprost z ewidencji kosztów w układzie kalkulacyjnym.

Przeprowadźmy próbę ustalenia chodź by minimalnej wielkości tych kosztów. W tym celu określmy wielkość nakładów jakie należy ponieść na stworzenie stanowiska pracy geodety. Stacja pomiarowa, niwelator, komputer i samochód to niezbędne wyposażenie do wykonywania zawodu geodety.

Koszt stacji pomiarowej o przeciętnych parametrach wyniesie 25.000 zł, co przy amortyzacji 20 % wyniesie 5.000 zł rocznie. Koszt nowego niwelatora wyniesie 1.000 zł i mimo że z racji jego wartości można go od razu zapisać w koszty, jego czas użytkowania jest porównywalny z czasem używania stacji pomiarowej, co daje koszt 200 zł rocznie. Koszt komputera o możliwościach technicznych potrzebnych w geodezji wyniesie 3.600 zł, co przy 3- letnim okresie amortyzacji wyniesie 1.200 zł rocznie. Koszt nowego samochodu do prac polowych wyniesie nie mniej niż 30.000 zł, co przy 5 - letnim okresie amortyzacji wyniesie 6.000 zł. Podsumowanie tych wielości da kwotę 12.400 zł. Powoduje ona zwiększenie kosztu roboczogodziny geodety o kwotę 6,15 zł (12.000 : 12 : 168). Oczywiście jest to idealne założenie, ponieważ sprzęt w całości nie pracuje jednocześnie i przez wszystkie roboczogodziny roku. Określenie rzeczywistego wykorzystania czasu pracy sprzętu okręśliło by poziom tej kwoty w górę. Przy tym idealistycznym założeniu koszt roboczogodziny geodety wyniesie już 16,86 zł.

Kontynuujmy dalej próbę określenia kosztów ogólnych!

Użytkowanie samochodu pociąga za sobą koszty paliwa, ubezpieczenia i przeglądów technicznych oraz garażowania. Koszt paliwa zależy od ilości przejechanych kilometrów. Pozostałe koszty nie zależą od tego czynnika. Geodeta pracujący na obszarze jednego powiatu i powiatów przyległych przejeżdża rocznie od 15.000 do 20.000 km. Przy zużyciu przeciętnym 8,5 l/100 km i dolnej wartości tego przedziału oraz cenie 3.20 zł za litr paliwa daje to kwotę 4.080 zł.(15.000 : 100 x 8,5 x 3,20). Przeciętna stawka ubezpieczenia OC za samochód osobowy kształtuje się na poziomie 650 zł, a ubezpieczenia AC na poziomie 9 %, co daje kwotę 2.700 zł (30.000 x 9 %). Łączny koszt ubezpieczenia wyniesie 3.350 zł. Koszt garażu murowanego o pow. 15 m2 to 1.000 zł/m2. Daje to kwotę 15.000, którą można rozłożyć na 10 lat tj. 1.500 zł rocznie. Okresowe badania techniczne i okresowa obsługa techniczna połączona z drobnymi naprawami to wydatek ok. 1.300 zł rocznie. Na podstawie przedstawionych danych koszt eksploatacji samochodu wyniesie rocznie 10.230zł co daje kwotę 5,07 zł na roboczogodzinę (10.230 : 12 : 168). W ten sposób koszt roboczogodziny geodety urósł do kwoty 21, 93 zł.

Do pracy geodety potrzebny jest lokal, którego wynajęcie kształtuje się na poziomie 20 zł/m2 miesięcznie, co przy standardzie 7,5 m2/osobę daje w tym czasie kwotę 150 zł. Koszty łączności to 150 zł za telefon stacjonarny i 80 zł za telefon komórkowy. Łącznie 230zł miesięcznie. Koszty te podnoszą koszt roboczogodziny geodety o 2,26 [(150 + 230) : 168], tj do poziomu 24,19 zł.

Dalsze koszty jak drobny sprzęt geodezyjny, ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej w związku z wykonywaniem zawodu, koszty BHP, doskonalenia zawodowego, prowadzenia księgowości itd. są zależne od indywidualnej sytuacji podmiotu gospodarczego. Należy jednak przypuszczać że rozbieżności w ich wpływie na poziom roboczogodziny nie będą zbyt duże.

W chwili obecnej ani Główny Urząd Geodezji i Kartografii, ani Instytut Geodezji i Kartografii, ani żadna inna placówka badawcza nie prowadzi monitoringu kosztów w geodezji i kartografii. Najbardziej profesjonalnie monitoring taki może być prowadzony samorząd zawodowy geodetów.

Normatywy czasowe na wykonanie poszczególnych czynności nie mogą być utożsamiane z istniejącymi w przeszłości normami pracy w geodezji i kartografii. Nie jest to ta epoka, ten poziom technologii i organizacji pracy. Znów należy wrócić do postulatu utworzenia samorządu zawodowego geodetów, który potrafił by na podstawie monitoringu ustalać normatywy czasowe poszczególnych czynności.
Obecnie możemy polegać wyłącznie na normatywach tworzonych przez każdy podmiot gospodarczy dla siebie lub normatywach wywodzących się z ustaleń urzędowych jak na przykład stawki dla biegłych.

Poniżej przedstawiamy kosztorys typowej pracy geodezyjnej, polegającej na podziale działki na dwie części. Przy tworzeniu normatywu czasowego oparto się na taryfie wynagrodzenia za typowe czynności biegłych sądowych z zakresu geodezji i kartografii. W tym celu procent wynagrodzenia przemnożono przez wspomnianą ilość 168 godzin roboczych w miesiącu.
Dla prac zespołowych, przyjęto zespół dwuosobowy ( geodeta i asystent) z kosztem roboczogodziny 31,25 zł (24,19 + 7,04).
Dla prac indywidualnych przyjęto wcześniej ustalony koszt roboczogodziny w wysokości 24,19 zł.