Nowe podejście do ustanowienia i egzekwowania przepisów prawnych (normy) w procesie doskonalenia jakości i standaryzacji, także w geodezji i kartografii wymaga nade wszystko przełamania barier psychologicznych w środowisku zawodowym, które mimo licznych i głośnych deklaracji o otwartości na konieczne zmiany z wielkim zaangażowaniem strzeże starego porządku.
Dowodem na to może być stanowisko "niektórych działaczy" z uporem strzegących dawnych procedur nadawania uprawnień zawodowych, stanowisko to może być tym bardziej kwestionowane gdyż prawie nikt z tych osób (członków komisji egzaminacyjnych na uprawnienia) nie wykazał się chęcią weryfikacji i doskonalenia zawodowego własnej osoby i nie uzyskał "specjalizacji zawodowej".
Wydaje się, że aktualnie problem troski o jakość w geodezji i kartografii nie powinna polegać na ograniczeniach dopływu wysoko kwalifikowanych kadr do zawodu (głównie z uwagi na konkurencje), ale na bieżącej kontroli i ocenie jakości wykonywanych prac przez osoby fizyczne i liczne firmy prywatne co realizowane systemowo eliminowałoby z zawodu osoby niekompetentne lub nieuczciwe.
Problem ten pragnę przedstawić na przykładzie rozważań: o możliwości ubiegania się o uprawnienia na wykonywanie niektórych prac z zakresu geodezji i kartografii przez absolwentów pokrewnych kierunków studiów.
Powszechnie wiadomo, że w krajach wysoko rozwiniętych aktywny pracownik kilkakrotnie zmienia zawód w okresie swej aktywności zawodowej.
W tej sytuacji należy oczekiwać, że także absolwenci wyższych uczelni stosownie do ogólnego przygotowania będą zmieniali miejsce zatrudnienia a w konsekwencji i wykonywany zawód.
Przyjęte ostatnio (Białowieża) stanowisko ZG SGP uznaje zasadność nadawania uprawnień zawodowych absolwentom technikum geodezyjnego zaś inżynierom absolwentom kierunków pokrewnych odmawia się uznania, że np. inżynier budownictwa po kilku latach pracy w geodezji nie będzie w stanie przyuczyć się do nowego zawodu. Uważam to stanowisko za błędne i krótkowzroczne.
Modernizacja i doskonalenie programów edukacji zawodowej także na poziomie szkół wyższych jest procesem ciągłym. Wynika to z wielu przyczyn ale powodem zasadniczym jest ogólny rozwój nauki, techniki i potrzeb funkcjonowania nowoczesnego państwa.
Ograniczając się do środowisk geodezyjnych i pokrewnych można stwierdzić, że dotychczas wszystkie spotkania i narady poświęcone modernizacji i doskonaleniu programów edukacji zawodowej zwykle kończyły się jednym wspólnym wnioskiem: "programy nauczania w szkole wyższej powinny być tak skonstruowane aby student, przyszły inżynier otrzymał przede wszystkim dobre podstawy teoretyczne z przedmiotów ogólnotechnicznych, potrafił samodzielnie korzystać z literatury i nabrał przekonania, że wiedza współczesnego inżyniera musi być systematycznie uzupełniana nowymi osiągnięciami nauki i techniki".
Współcześnie gdy technika komputerowa wkroczyła na wszystkie kierunki studiów a świat zmierza do "cywilizacji informatycznej" to informatyka staje się wspólnym fundamentem w procesie edukacji zawodowej.
W tej sytuacji porównując programy kształcenia na kierunku "Geodezja i Kartografia" z kierunkami pokrewnymi takimi jak: budownictwo, architektura, inżynieria środowiska, gospodarka przestrzenna, geografia, astronomia, leśnictwo, nawigacja, hydrografia (i inne) można łatwo zauważyć, że znaczna część programów na tych kierunkach się pokrywa. Dotyczy to przedmiotów takich jak: matematyka, fizyka, informatyka, geometria wykreślna, grafika komputerowa i cała grupa przedmiotów ogólnotechnicznych.
Jeżeli ponadto weźmiemy pod uwagę fakt kurczenia się czasu obligatoryjnego na zajęcia w Uczelni (tydzień 5-cio dniowy, semestr 14 tygodni, minima programowe i ograniczenie górnej liczby godzin tygodniowo), wówczas ta wspólna część programu stanowiąca podstawę wykształcenia na poziomie wyższym stanowi często 2/3 całego programu studiów.
W tej sytuacji kierunki pokrewne na których realizowany jest program z podstaw geodezji (najczęściej zgodnie z minimum programowym l semestr: 2 godz. wykładów i 2 godz. ćwiczeń) wraz z ćwiczeniami terenowymi (najczęściej 2 tygodnie) a także na latach starszych prowadzony jest przedmiot specjalistyczny w wymiarze l godz. wykładów i l godz. ćwiczeń przez jeden semestr związany z geodezją np. wybrane działy geodezji inżynieryjnej, elementy fotogrametrii, kartografia tematyczna, systemy informacji o terenie, metrologia budowli itp. jeszcze bardziej zbliżają się do kierunku "Geodezja i Kartografia".
Biorąc zatem pod uwagę fakt wspólnych podstaw teoretycznych w procesie edukacji, zbieżność programów w zakresie podstaw ogólnotechnicznych a także podstawową wiedzę z zakresu geodezji i kartografii wydaje się oczywiste, że absolwenci wydziałów inżynieryjnych po pewnej praktyce w zakresie geodezji mogliby z powodzeniem ubiegać się o uprawnienia na wykonywanie prac geodezyjnych w zakresie obsługi inwestycji, a nawet geodezyjnych pomiarów sytuacyjno-wysokościowych, realizacyjnych i inwentaryzacyjnych, absolwenci po studiach geograficznych, geologicznych, hydrograficznych, nawigacyjnych i podobnych mogliby ubiegać się o uprawnienia na wykonywanie prac z zakresu redakcji map, absolwenci po astronomii mogliby ubiegać się o uprawnienia na wykonywanie prac geodezyjnych z zakresu pomiarów podstawowych, zaś absolwenci kierunku leśnictwo, rolnictwo, melioracje, mogli by ubiegać się o uprawnienia na wykonywanie prac z zakresu geodezyjne urządzenia terenów rolnych i leśnych, oczywiście po pewnej praktyce zawodowej.
Sugerując taką formułę trzeba wziąć pod uwagę także zaawansowany proces automatyzacji w pomiarach geodezyjnych (GPS, Tachimetr elektroniczny), automatyzację i komputeryzację w procesie opracowania wyników pomiarów geodezyjnych i wykonania mapy numerycznej co w znacznym stopniu ułatwia przyswojenie sobie absolwentowi wydziału pokrewnego współczesnej technologii pomiarów i opracowanie wyników pomiarów geodezyjnych. Tym bardziej, że każdy z nich dobrze zna podstawy informatyki.
Takie postawienie sprawy pociąga za sobą skutki prawne, zmianę sytuacji na rynku pracy, dodatkowy element konkurencji itp. Ale przecież życie się zmienia, wszystko idzie do przodu i pewnych mechanizmów współczesnego rynku pracy nie da się zatrzymać.
W aspekcie funkcjonowania Katedr Geodezji na wydziałach niegeodezyjnych ten trend będzie miał istotne znaczenie i zasadniczy wpływ na pozycje i znaczenie Katedr Geodezji na kierunkach niegeodezyjnych. Ten trend będzie miał istotne znaczenie przy ustaleniu udziału godzinowego geodezji i przedmiotów pokrewnych a także ćwiczeń polowych, w programie kształcenia w wyborze przez studentów przedmiotu: geodezja i przedmiotów pokrewnych z grupy przedmiotów fakultatywnych a w konsekwencji na finansowaniu działalności tych Katedr i rozwoju kadry.
Zatem koncepcja umożliwienia absolwentom kierunków pokrewnych w stosunku do kierunku "Geodezja i Kartografia" ubiegania się o uprawnienia na wykonywaniu niektórych prac z zakresu geodezji i kartografii wychodzi naprzeciw ogólnym tendencjom reformy edukacji zawodowej, umożliwia tym absolwentom zmianę zawodu podczas praktyki zawodowej i umacnia pozycję geodezji na kierunkach niegeodezyjnych.
W tej sytuacji wydaje się dostateczne uzasadnienia koncepcji bardziej elastycznej i liberalnej polityki w procesie nadawania uprawnień zawodowych z geodezji absolwentom kierunków pokrewnych.