Adam Augustynowicz
Okręgowe Przedsiębiorstwo
Geodezyjno - Kartograficzne
"OPeGieKa" w Elblągu
"SYNERGIA" - system nowej generacji dla Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej
1. Aspekty techniczne i organizacyjne
Zastąpienie wszelkich materiałów tradycyjnych w ODGIK ich odpowiednikami cyfrowymi jest zadaniem długotrwałym i kosztownym. Z tych powodów jeszcze przez długi okres czasu w ODGIK funkcjonować będą różne formy zasobu istniejące dziś. Możemy tu mówić o zasobie analogowym, rastrowym, wektorowym, obiektowym i opisowym. Łączne prowadzenie różnych form zasobu wymaga zastosowania odpowiedniej technologii geodezyjno-informatycznej ułatwiającej integrację i zarządzanie danymi. Wymagane jest także opracowanie szczegółowych zasad funkcjonowania takiego systemu. Dlatego zgodnie z umową opracowanie systemu wykonywane jest w pełnym cyklu projektowo-produkcyjnym obejmującym wykonanie:
- założeń systemu
- koncepcji pracy ODGiK,
- projektu technicznego systemu,
- oprogramowania w pierwszej wersji,
- testowanie i zebranie uwag do oprogramowania (w cyklu),
- oprogramowania w kolejnych wersjach (w cyklu),
- dokumentacji użytkownika i administratora,
- szkoleń i wdrożenia.
Takie podejście umożliwia zaprojektowanie i wdrożenie nowoczesnego systemu uwzględniającego obecny stan zasobu, jego formy i zasady prowadzenia w połączeniu z doborem najnowszych technologii informatycznych.
Uwzględnienie w systemie współistnienia w ODGIK danych tradycyjnych i numerycznych daje możliwość szybkiego wdrożenia systemu przez optymalne wykorzystanie istniejącego zasobu. Istotą wdrożenia systemu jest doprowadzenie jak największej części zasobu do jednolitej formy numerycznej. Dzięki odpowiedniej architekturze systemu i bogatym możliwościom importu wszelkie opisowe dane numeryczne przenoszone są do odpowiednich struktur w bazie danych. Istniejące dane graficzne importowane są do bazy danych jako forma przejściowa czyli wektorowa mapa numeryczna lub jako forma docelowa czyli mapa obiektowa. Procedura ta zależna jest tylko od możliwości zbudowania topologicznych i obiektowych struktur w bazie danych z istniejących danych graficznych. Przeniesienie danych do systemu daje nam korzyść w postaci dalszego ich prowadzenia już w systemie oraz stopniowego przetwarzania na spójną formę docelową w procesie aktualizacji.
System oferuje zarządzanie zasobem obejmującym :
- Mapy przeglądowe w formie rastrowych map topograficznych i ortofotomap
- Mapy ewidencyjne w formie rastrowej, wektorowej, obiektowej
- Mapy zasadnicze w formie rastrowej, wektorowej, obiektowej
- Rejestr gruntów i budynków w formie numerycznej
- Osnowy w postaci kartotek, skanowanych opisów topograficznych i map przeglądowych
- Informacje administracyjne w postaci kartotek dla operatów, wykonawców, map analogowych, wypożyczeń, obsługi cenników i fakturowania
U podstaw sprawnego działania systemu leży wspomaganie codziennej obsługi ODGiK. Zadania te zostały w systemie zrealizowane w postaci ciągów procedur obejmujących kolejno wykonywane czynności. Tak skonstruowane mechanizmy wymuszają odpowiednie następstwo działań. Ogranicza to zbędne czynności i standaryzuje obsługę zasobu w ODGIK. Wprowadzony do systemu element informacyjny w postaci statusów zadań informuje o stanie wykonanych prac i ich zawansowaniu. Umożliwia to filtrowanie i segregację zadań na stanowisku obsługi co w połączeniu z nadawaniem uprawnieniami do ich wykonywania daje pełną kontrolę nad obsługą zasobu i podnosi jakość jego obsługi. Dzięki pracy w sieci komputerowej wykonanie zadania na jednym stanowisku obsługi jest natychmiast widziane na innym co umożliwia wykonanie zadań kolejnych. Tak zaprojektowany i wykonany system poprzez swoją architekturę, sieciowe środowisko pracy, jasne zasady obsługi, autoryzację wprowadzania danych daje możliwość dopasowania działania systemu do różnych form organizacyjnych prowadzenie ODGIK (np. zlecania czynności technicznych firmom zewnętrznym). Wymagane jest jedynie odpowiednie zdefiniowanie praw dostępu do wykonywania poszczególnych zadań przez pracowników.
Obsługę podstawowych zadań systemu można określić następująco :
- Obsługa zgłoszenia i rejestracji pracy geodezyjnej
- Generowanie odpowiedzi na zgłoszenie
- Obsługa zapotrzebowania na materiały
- Przygotowanie i wydanie materiałów dla wykonawcy
- Opracowanie przez wykonawcę numerycznego odpowiednika operatu
- Przekazanie i rejestracja operatu w odgik
- Kontrole formalne i techniczne
- Klauzule i decyzje administracyjne
- Wykonywanie aktualizacji zasobu
- Przygotowanie materiałów dla zleceniodawcy
- Kontrola i realizacja płatności
Uwarunkowania funkcjonalne i względy technologiczne wspomniane powyżej wymusiły przechowywanie wszelkich danych systemu w relacyjnej bazie danych. Dotyczy to geometrii mapy, danych opisowych mapy, rejestru gruntów i budynków, informacji administracyjnych ODGIK oraz opisu zasobu tradycyjnego. Z wielu dostępnych baz danych wybrano relacyjną bazę danych ORACLE. Zapis danych w bazie ORACLE oferuje szereg możliwości:
- obsługiwanie dużych ilości danych,
- skalowalność,
- architektura client-server (wielodostęp),
- kontrolowany dostęp do danych,
- wysoki poziom bezpieczeństwa danych,
- odporność na awarie,
- otwartość i standaryzacja,
Zapis informacji geometrycznych w strukturach bazy danych wymaga zastosowania edytora graficznego do wyrysowania aktualnej treści mapy i odpowiedzialnego za przestrzenną komunikację z użytkownikiem. Taką rolę w systemie pełni CAD-owskie oprogramowanie MICROSTION. Wybór tego narzędzia można uzasadnić kilkoma względami technicznymi:
- powszechne zastosowanie w geodezji od kilku lat,
- obsługa dużych plików,
- duża wydajność przetwarzania,
- wiele dodatkowych modułów (I/RAS, MGE),
- stabilna sytuacja rynkowa twórców,
Kolejnym składnikiem systemu jest oprogramowanie zasilające system w ODGIK. Jego podstawowym zadaniem jest wymiana danych z wykonawcami prac geodezyjnych. Dostarczanie przez wykonawców danych numerycznych w jednolitym formacie, łatwym do kontroli, umożliwia znaczące przyspieszenie procesu aktualizacji zasobu. Do tego celu wykorzystywane jest oprogramowanie Nobel, które jest prostym narzędziem obiektowym umożliwiającym import danych obiektowych, wektorowych, opisowych ich przetwarzanie, generowanie dokumentacji końcowej i zapis danych w formacie zgodnym z systemem funkcjonującym w ODGIK.
2. Podsumowanie
Aktualność i wiarygodność danych ma bardzo duże znaczenie dla funkcjonowania Ośrodka w związku z tym w projekcie budowanego systemu podstawowym zagadnieniem jest możliwie największe ułatwienie procesu aktualizacji, stąd też dążenie do zapewnienia maksymalnie zautomatyzowanego przepływu wysoko przetworzonych danych w postaci numerycznej między Ośrodkiem a wykonawcami prac geodezyjnych. W początkowej fazie działania systemu z pewnością nie da się uniknąć przyjmowania danych w postaci klasycznej, jednak z czasem wykonawcy powinni masowo dostarczać dane w postaci numerycznej jako odpowiedniki cyfrowe operatów geodezyjnych. Wprowadzenie mechanizmów prowadzących do usprawnienia kontroli danych dostarczonych przez wykonawcę zapewni uzyskanie bezstronnego wyniku takiej kontroli i przejęcie przetworzonych danych do aktualizacji bądź ich zwrot wykonawcy w przypadku wykrycia błędów.
Wszystkie te i inne mechanizmy opisane wcześniej usprawnią pracę Ośrodka, poprawią dokładność i jakość przyjmowanych i udostępnianych materiałów, uszczelnią system pobierania opłat a tym samym zwiększą wpływy na Fundusz Wyeliminują niesolidnych wykonawców i zezwolą na powiększenie kręgu użytkowników korzystających ze zgromadzonych informacji.
Budowany system dzięki uniwersalnej architekturze stosowany może być dla ODGIK o różnej wielkości i organizacji. Stać się może modelowym rozwiązaniem w skali kraju, tak kompleksowo obejmującym funkcjonowanie zasobu i pracę ODGIK.
Pogorzelica, wrzesień 2000