Prof. dr hab. inż. Andrzej Makowski

Instytut Fotogrametrii i Kartografii
Politechnika Warszawska

Standaryzacja we współczesnej kartografii


     W następstwie ugruntowania się technik informatycznych w ogólnie pojętej metodyce kartografii zaistniała dzisiaj pilna potrzeba rozwijania prac standaryzacyjnych (zresztą działań nienowych), podyktowana przede wszystkim wymogami globalnej wymiany informacji geograficznych i związanej z nią konieczności ujednolicania znaczeń, dotyczących pojęć oraz metod, technik i procesów. Ponadto bodźcami aktywizującymi te prace stały się zarówno zmienne sytuacje rynkowe, jak i związana z nimi konkurencja przedsiębiorstw produkujących informacje geograficzne (mapy), prowadzące wprost do osiągania auditów, czyli formalnych ocen dotyczących adekwatności zapewnienia jakości i niezawodności produktów (informacji geograficznych, map) względem uprawianej polityki tych przedsiębiorstw (certyfikat wiarygodności przedsiębiorstwa).
     Dzisiejsza sytuacja jest zatem swoistą ilustracją czegoś więcej niż tylko potrzebą posługiwania się standardami produkcyjnymi i pochodzącymi od nich standaryzowanymi produktami, lecz nadto potrzebą legitymowania się jakością i niezawodnością produktów (jakość informacji geograficznej, jej aktualność, wiarygodność, dokładność i rzetelność; jakość informacyjna mapy jako zbioru informacji geograficznych relacyjnie odniesionych; niezawodność funkcjonowania informacji geograficznej w określonym kontekście).
     Quality needs morę than standards - jest myślą przewodnią tych krajów technologicznie zaawansowanych, między innymi takich jak: USA, Japonia, kraje skandynawskie, Wielka Brytania, w których dość wcześnie spostrzeżono, ze samo normalizowanie nie czyni jeszcze jakości, jeśli nie zdefiniuje się niezawodności produktu (jego przydatności użytkowej, fitness for use), świadczącej o spełnieniu wymaganej funkcji (celu i przeznaczenia) w określonych warunkach i czasie. Jednak nie można tworzyć jakości bez standaryzowania. Normy definiują bowiem takie kwestie jak: ujednolicenie znaczeń, wyrażanie typowości poprzez określenie właściwości (np. technicznych), zasady prowadzenia procedur, miary obowiązujące itp., natomiast nie określają one kontekstu funkcjonowania produktu standaryzowanego, w którym ujawnia się jego przydatność ubytkowa, czyli jego jakość. Jakość jest zatem całościową właściwością produktu ujawnianą wobec zaspakajania określonych potrzeb użytkownika (potrzeb stwierdzonych lub oczekiwanych). Podobnie jak niezawodność (przydatność użytkowa) jest swoistą miarą, wyznaczając stopień pewności spełniania określonej funkcji w wymaganym czasie i wobec zaistniałych warunków. Samą zaś miarę wyraża się za pomocą metod rachunku prawdopodobieństwa i statystyki.
     Oczywiście wymienione tutaj pojęcia są standaryzowane według norm ISO (International Standards Organization - Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna) w brzmieniu podobnym do powyżej przytoczonych.
     Z uwagi na globalny sens wymiany informacji geograficznych prace w kartografii, w interesującym nas przedmiocie rozważań, są prowadzone również w oparciu o międzynarodową podstawę normalizacyjną, jaką są normy ISO, w szczególności zaś normy serii ISO 9000, które dotyczą problematyki jakości. Waga tych prac w połączeniu z koniecznością wymiany .........