Robert Pajkert
Piotr Wyroślak

Wydział Geodezji i Kartografii
Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego

Dolnośląski System Informacji Przestrzennej (DSIP)

  Z dniem 1 stycznia 1999 roku, wraz z wprowadzeniem reformy administracyjnej i powstaniem 16 nowych województw, powstały nowe wojewódzkie władze samorządowe. Prawo geodezyjne i kartograficzne mówi, że odpowiedzialnym między innymi za prowadzenie "baz danych wchodzących w skład krajowego systemu informacji o terenie" jest marszałek województwa, wykonujący zadania przy pomocy geodety województwa, (wg art. 7c pt. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku "Prawo geodezyjne i kartograficzne" (Dz. U. Nr 30, póz. 163 ze zm.)
      W nowym województwie dolnośląskim takie kompleksowe bazy danych nie istnieją, nie funkcjonuje także system informacji przestrzennej. W zamiarze nowych władz samorządowych województwa leży stworzenie takiego systemu, a wraz z nim założenie baz, które by go zapełniły.
      W ubiegłym roku rozpoczęliśmy prace nad tworzeniem Dolnośląskiego Systemu Informacji Przestrzennej (DSIP).
      Budowa DSIP rozpoczęła się od sporządzenia planu jego realizacji. Zgodnie z planem zakładamy, iż tworzenie spójnego systemu zajmie około 10 lat. Przewidujemy realizację całego przedsięwzięcia w pięciu następujących etapach:

  1. Opracowanie planu powstania DSIP, a w tym ustalenie koncepcji i określenie celów, jakim powinien sprostać system.
  2. Sporządzenie analizy funkcjonalności systemu.
  3. Opracowanie projektu takiego systemu:
  4. Wykonanie systemu, podzielone na następujące fazy:
  5. Etap użytkowania, czyli właściwej eksploatacji systemu.

  Koncepcja funkcjonowania Dolnośląskiego Systemu Informacji Przestrzennej oparta jest na korzystaniu ze wspólnej bazy danych, której administratorem będzie manager projektu, tj. geodeta województwa. Ogniwami stowarzyszonymi będą urzędy powiatowe a przez nie urzędy gminne oraz inne zainteresowane jednostki, które udostępnią w systemie swoje zasoby bazodanowe lub w innej formie wniosą swój wkład w budowę systemu. Pozostali przyszli użytkownicy systemu będą korzystać z udostępnianych baz danych i opracowań specjalistycznych na zasadach odpłatności za uzyskaną informację. Zakres informacji tworzącej DSIP będzie podzielony na obligatoryjny oraz fakultatywny. Zawartość części fakultatywnej będzie wynikała z aktualnego zapotrzebowania na daną tematykę lub specyfiki danego obszaru. Informacja znajdująca się w systemie będzie przy tym pełna, jednoznaczna, łatwo i szybko dostępna. Ściśle ustalony podział kompetencji i zawarte porozumienia z użytkownikami oraz wymuszona przez system konieczność stałej aktualizacji danych zapewni ich wysoką wartość użytkową.

  Etap planu powstania DSIP zakończony został nakreśleniem celów, jakie powinien on spełnić. Analiza funkcjonalności systemu obejmowała wstępne rozeznanie potrzeb przyszłych użytkowników systemu, analizę systemów informacji przestrzennej wdrożonych wcześniej w innych regionach kraju, wstępną analizę stanu i funkcjonowania istniejących w regionie baz danych, analizę wyszkolenia kadry, pod potrzeby prowadzenia i aktualizowania baz danych systemu.

  Trzeci etap budowy DSIP nazwany etapem projektu, obejmuje trzy fazy projektowania. Pierwsza faza zakładała opracowanie założeń wstępnych
      W ubiegłym roku założenia te zostały opracowane dla Urzędu Marszałkowskiego przez wrocławską firmę BIPROGEO S.A. Podczas opracowywania założeń zamysłem twórców było uniknięcie powielania nie sprawdzających się a funkcjonujących już rozwiązań i korzystanie wyłącznie z rozwiązań, które w kraju, bądź na świecie zdały egzamin.
      "Założenia wstępne do projektu generalnego budowy SIT/GIS" zostały przyjęte do realizacji przez marszałka województwa dolnośląskiego zarządzeniem nr 3/2000 z dnia 11 lutego 2000 roku.
      W tymże opracowaniu nakreślone zostały założenia ogólne budowy DSIP, Zaproponowana została struktura systemu, wstępnie określony został koszt jego budowy oraz pozabudżetowe możliwości finansowania. Wskazane również zostały korzyści płynące z wdrożenia DSIP.
      W założeniach wstępnych pokuszono się także o analizę danych i systemów informatycznych funkcjonujących na terenie Dolnego Śląska. Podstawą tej analizy była ankieta rozesłana do 180 jednostek administracji rządowej, samorządowej i przedsiębiorstw branżowych województwa.

  Obecnie rozpoczęły się przygotowania do kolejnej fazy projektowania systemu - opracowania projektu generalnego budowy DSIP. Przewidujemy, iż projekt generalny zostanie wykonany w następujących sześciu etapach:

  1. obejmie szczegółową analizę wszystkich zagadnień, obecnie prowadzonych przy pomocy systemów informatycznych w naszym regionie, rozpoznanie środowisk programistycznych, zawartości baz danych, struktury logicznej oraz ich tematyki. Po informacje będziemy chcieli sięgnąć zarówno do gmin, najniższego, ale bardzo ważnego szczebla tworzącego przyszły DSIP, jak i do powiatów oraz do instytucji, w których posiadaniu są pewne bazy danych, i które informacjami o nich zechcą się podzielić, po to, by uwzględnić je przy budowie systemu.
  2. określi wymagania formalno - prawne, jakie muszą być spełnione, aby taki system zafunkcjonował (spis przepisów regulujących działanie poszczególnych jednostek administracji, mających wpływ na prowadzenie DSIP, spis reguł, jakie muszą być uwzględnione przy wykonywaniu i zatwierdzaniu zmian w zasobie danych). Dokonany zostanie na podstawie analiz z I etapu, szczegółowy opis procesów dotychczas zachodzących w systemach (sposób aktualizacji danych, wymiany danych, sposób udostępniania). Wykonany zostanie opis typów użytkowników, którzy mają w przyszłości korzystać z systemu i zostanie podana informacja o tym, kto i czym będzie się zajmował w przyszłym systemie. Podane zostaną szczegółowo rodzaje informacji, które będą przedmiotem zmian i analiz. Dokonana zostanie także symulacja rodzajów ruchów, które generować będą zmiany w systemie. Następnie zmiany te zostaną poddane dokładnej analizie.
  3. gdzie przewidywane jest uszczegółowienie koncepcji sposobu działania systemu, w tym szczegółowy opis zadań realizowanych przez DSIP, sekwencji zdarzeń i zależności między nimi. W efekcie otrzymamy szczegółowy opis funkcjonowania projektowanego systemu informatycznego, strukturę baz danych wraz z ustaleniem zbiorów słownikowych oraz opis wykonywania zmian w bazie danych.
  4. zakończony zostanie opracowaniem projektu fizycznego, wraz z zaprojektowaniem wyglądu poszczególnych ekranów, raportów i menu. Ostatecznie zaprojektowana zostanie baza danych, z uwzględnieniem wymagań przyszłych użytkowników dotyczących szybkości dostępu do informacji oraz bezpieczeństwa danych. W tej fazie przedstawione zostaną mechanizmy sprawdzające wymagania formalno-prawne.
  5. w którym przewiduje się rozwiązanie problemu konwersji istniejących zasobów bazodanowych, sposobu udostępniania i transmisji danych. Zagadnienie konwersji zostanie rozwiązane poprzez określenie stosowanych procedur migracji istniejących zasobów do projektowanej struktury bazy danych.
  6. obejmuje opracowanie szczegółowej dokumentacji projektu.

  Podczas tworzenia projektu generalnego budowy DSIP przewidywane jest powołanie zespołu koordynującego, który po każdym zakończonym etapie opracowywania projektu będzie go recenzował. W zespole tym znajdą się oprócz autorytetów naukowych z naszego regionu, także przedstawiciele ważnych dla DSIP instytucji i firm dolnośląskich.
      Po wykonaniu projektu generalnego rozpoczną się prace nad opracowaniem projektów szczegółowych, przedstawiających rozwiązania systemowe w konkretnych dziedzinach, np. komunikacji czy zagospodarowaniu przestrzennym.

  Kolejnym etapem budowy DSIP będzie przystąpienie do fazy wykonawczej. Została ona podzielona na:

      Już obecnie przystępujemy do wdrożenia pilotowego systemu, w zakresie katastru. Obiektem, który został wybrany jest miasto Oleśnica. Za wyborem Oleśnicy przemawia duże zaawansowanie prac nad numeryczną mapą zasadniczą i mapą ewidencji gruntów, dobre usprzętowienie i wyposażenie urzędu w odpowiednie oprogramowanie oraz kadra wyszkolona i przygotowana do obsługi przyszłego systemu informatycznego.
      Końcowy etap, który zakończy prace nad DSIP nazwaliśmy fazą użytkowania. Będzie ona polegała na eksploatacji, permanentnej aktualizacji, modernizacji zasobu i konserwacji systemu.
      Chcąc jak najszerzej rozpowszechnić wśród Dolnoślązaków ideę budowy DSIP, marszałek województwa dolnośląskiego i starosta powiatu polkowickiego w porozumieniu z głównym geodetą kraju zorganizowali 27 kwietnia 2000 roku, w Polkowicach konferencję, zatytułowaną: "Dolnośląski System Informacji Przestrzennej - wspólne łącze informacyjne o regionie". W konferencji wzięło udział ponad 150 osób, przedstawicieli władz wojewódzkich, powiatowych i gminnych z obszaru Dolnego Śląska, przedstawicieli największych firm z tereniu województwa a także przedstawicieli środowiska naukowego.
      W trakcie konferencji geodeta województwa pan Robert Pajkert przedstawił koncepcję budowy Dolnośląskiego Systemu Informacji Przestrzennej. Omówił on cele, które ma spełnić budowany system, jak i etapy jego budowy.
      Uczestnicy konferencji zapoznali się z niektórymi bazami danych, działającymi na poziomie lokalnym: powiatowym i gminnym. Przedstawione też zostały różnorodne bazy danych, działające na szczeblu regionalnym - wojewódzkim. W referatach zaprezentowane zostały między innymi Mapa Sozologiczne Dolnego Śląska oraz Leśna Mapa Numeryczna. Z dużym zainteresowaniem spotkały się zagadnienia budowy bazy danych dla obszarów wiejskich, zakładania i prowadzenia państwowego rejestru granic oraz budowy topograficznej bazy danych.

  W dyskusji podsumowującej konferencję pojawiły się zgodne opinie o potrzebie budowy regionalnego systemu informacji przestrzennej, który połączyłby i wzbogacił istniejące, znacznie rozproszone bazy danych.
      Podkreślano, iż w ten sposób zakończyłby się okres marnotrawstwa środków, wskutek wykonywania przez różne firmy podobnych opracowań.
      W dyskusji padały także głosy wskazujące na potrzebę ustalenia priorytetów, w kolejności opracowywania map małoskalowych, będących podstawą dla GIS oraz konieczności ustalenia standardu skalowego dla map tematycznych w regionie.
      Podkreślano także konieczność doprowadzenia do spójności podkładów mapowych, które wejdą do systemu.
      Zgłaszane były wnioski, by tworzenie informacji rozpocząć od samego dołu, tj. od gmin, przekonując przy tym władze gminne i powiatowe do zaangażowania się w budowę DSIP.
      Innym wnioskiem wypływającym z konferencji jest konieczność pilnego stworzenia hurtowni metadanych. Liczne, tworzone dla Dolnego Śląska opracowania są znane jedynie ich twórcom i odbiorcom. Stworzenie hurtowni metadanych pozwoli na upowszechnienie wiedzy o wartościowych a często nieznanych szerzej bazach danych, powstających w naszym regionie.

  W najbliższym czasie uruchomiony zostanie internetowy serwis informacyjny dotyczący DSIP. Będzie można z niego dowiedzieć się o postępie prac w budowie DSIP i między innymi wypowiedzieć swoje zdanie na temat kształtu przyszłego systemu. Serwis będzie dostępny pod adresem: http://dsip.umwd.pl