mgr inż. Wiesław Osik

Dyrektor Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji
w Urzędzie Wojewódzkim w Szczecinie

Informacja ogólna o realizacji zadań związanych z modernizacją operatu ewidencji gruntów i budynków w latach 1991 - 1995 w województwie szczecińskim.

Przemiany ustrojowe w 1989 roku i związany z nimi proces legislacyjny, z jednej strony spowodował zapotrzebowanie na wiarygodną i szybką informację o prawnym i technicznym wyposażeniu nieruchomości, z drugiej strony uwidocznił ogromne braki w dokumentowaniu tego stanu. W Polsce głównym informacji w tym zakresie miał być operat ewidencji gruntów. Art. 21 prawa geodezyjnego i kartograficznego mówi "podstawą planowania gospodarczego, przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w KW, statystyki państwowej i gospodarki gruntami powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków". W roku 1990 okazało się, że województwo szczecińskie jako jedyne w kraju nie miało w pełni założonego operatu ewidencji gruntów, a w części założonej istnieją zaległości w dokumentowaniu zmian jakie nastąpiły w latach minionych.

Z dniem 27.05.1990 weszła w życie tzw. "ustawa komunalizacyjna", z mocy której przeważająca część nieruchomości Skarbu Państwa stała się własnością nowego podmiotu prawnego - gmin.

Wojewodowie zostali zobowiązani do rozstrzygania i potwierdzania w formie administracyjnych, które nieruchomości stały się własnością gmin. Podstawą do podjęcia rozstrzygnięcia w tym zakresie miał być operat ewidencji gruntów. Wojewoda Szczeciński stanął więc przed trudnym zadaniem i zdecydował się o uruchomieniu znacznych środków budżetowych na zaktualizowanie i operatu modernizację ewidencji gruntów. Proces zaktualizowania i modernizacji ewidencji gruntów został poprzedzony założeniem poziomej osnowy szczegółowej III klasy oraz opracowaniem ramowych warunków technicznych na wykonanie prac z zakresu ewidencji gruntów, a następnie kilkakrotne modernizowanych. Opracowując warunki techniczne założono, że:

1. cykl wykonania prac na obiekcie nie powinien przekroczyć 9 miesięcy,
2. robotę można podzielić na maksimum siedem podetapów podlegających odbiorowi. W okresie późniejszym stopniowo ograniczono ilość etapów pośrednich - ostatnio maksymalnie trzy. Podział roboty na ilość etapów w początkowym okresie wynikał nie tyle z podziału merytorycznego zadania, ale wynika! głównie ze znajomości sytuacji finansowej firm wykonawczych i postępującej wysokiej inflacji,
3. całość zamówień w tym zakresie postanowiono zrealizować w oparciu o organizowanie przetargów ogólnopolskich . W tym celu opracowano regulamin przetargowy.

Z tych trzech założeń wstępnych tylko założenia punktu 1 w praktyce nie zostały zrealizowane. Tylko kilkanaście obiektów zakończono w terminach założonych (umownych). W większość umów termin ten został znacznie wydłużony, a w kilku wypadkach przekroczył trzy lata. Niektóre urnowy rozwiązano w trakcie realizacji.

Moim zdaniem głównymi przyczynami opóźnień były:

• reorganizacja organów prowadzących Księgi Wieczyste,
• rozproszenie i niekompletność informacji o stanie prawnym nieruchomości,
• zły stan techniczny operatów geodezyjnych z lat ubiegłych,
• równoległe wykonywanie na obiektach dokumentacji podziałowej na potrzeby "komunalizacji" i uwłaszczenia,
• małe doświadczenie i wiedza w zakresie wykonywanych prac tak po stronie wykonawcy jak i organów nadzoru,
• słaba kondycja finansowa i nieumiejętność planowania zadań firm wykonawczych,
• braki kadrowe w zakresie nadzoru po stronie zamawiającego.

Lata 1991 - 1992 to okres kiedy prace przygotowawcze oraz realizacja zadań związanych z modernizacją operatu ewidencji gruntów w formie klasycznej zdominowały prace kierowanego przeze mnie Wydziału. Dopiero w roku 1993 przystąpiono do prac wdrożeniowych nad przeniesieniem baz geodezyjnych na czytniki informatyczne. W latach 1993 - 1994 wdrożono i rozpoczęto informatyzację tzw. części opisowej ewidencji gruntów o zakupiony i zmodernizowany program SITGMIN od firmy COWI z Łodzi. Przy czym informatyzacja połączona była z częściową modernizacją baz i przypuszczalnie zostanie ta część zadania zakończona w 1996 roku.

W roku 1994 przystąpiono do prac wdrożeniowych nad wykonaniem mapy numerycznej - część I nakładka ewidencji gruntów w oparciu o program EWMAPA. Opracowano wstępne warunki techniczne wykonania zadania, zlecono pilotażowo do wykonania po trzy obręby mapy ewidencyjnej w m. Szczecinie i Stargardzie Szczecińskim. W oparciu o doświadczenie pilotażowe w czerwcu 1995r opracowano "Ramowe zasady sporządzania map numerycznych na terenie województwa szczecińskiego cz. I - nakładka ewidencji gruntów i budynków" i przystąpiono do realizacji tej części zadania. Obecnie największą bazę mapy numerycznej ewidencji gruntów posiada m. Stargard Szczeciński, częściowo m. Szczecin oraz w niewielkim zakresie m. Świnoujście. Dodatkowo wykonano mapę granic nieruchomości dla około 200 obrębów, które zostały zmodernizowane w latach 1991 - 1995.

Zamierzenia wdrożeniowe Wydziału na najbliższą przyszłość ograniczają się do opracowania:

• zakończenie prac nad warunkami technicznymi wykonania mapy numerycznej cz. II nakładka uzbrojenia podziemnego i naziemnego,
• prace wdrożeniowe w tym zakresie,
• opracowanie wytycznych technicznych odnośnie kompletowania i przekazywania materiałów geodezyjnych oraz sposobu udostępniania tego zasobu tak w formie informatycznej jak i klasycznej,
• wystąpienie do głównych zainteresowanych (zarządów gmin i instytucji branżowych} z propozycją współfinansowania wykonania map numerycznych, jak i bieżącej aktualizacji w zamian za bezpłatne otrzymanie dostępu do tych baz na potrzeby własne.

W zakresie zadań rzeczowych planuje się: dokończenie modernizacji operatu ewidencji gruntów rozpoczętych w latach ubiegłych, w tym ogłoszenie przetargów na dokończenie prac założenia ewidencji gruntów w gminach Police i Dobra.

Ewentualne nadwyżki budżetu zostaną skierowane na modernizację operatu ewidencji gruntów na trasie projektowanej autostrady A-3.