Prof. dr hab. inż. Janusz Śledziński

Technologie pomiarowe oparte na wykorzystaniu satelitarnego systemu pozycyjnego GPS stosowane w geodezji i nawigacji

11. Uwagi końcowe.

Dokonaliśmy jedynie pobieżnego przeglądu najistotniejszych zagadnień niezbędnych do zrozumienia zasady wyznaczania pozycji punktów geodezyjnych technologiami satelitarnymi GPS. Na zakończenie warto zwrócić jeszcze uwagę na kilka faktów związanych z pojawieniem się i powszechnym stosowaniem technik satelitarnych GPS. Uzasadnione jest twierdzenie, że system GPS i konsekwencje, jakie wywołały jego różnorodne zastosowania we wszystkich pracach geodezyjnych, spowodowały rewolucję technologiczną i zmianę filozofii myślenia i postępowania w geodezji. Przestały obowiązywać od dawna stosowane technologie, metody i pojęcia. Wystarczy zwrócić uwagę choćby na pojęcie triangulacji jako metody tworzenia sieci geodezyjnych stosowaną od kilku stuleci. Dzisiaj, w dobie pomiarów satelitarnych nie ma już sieci triangulacyjnej, nie ma już metody trójkątowania, nie ma trilateracji. Są natomiast sieci przestrzenne, w których najmniejszą rolę odgrywają pomiary kątowe a i pomiary liniowe są stosowane niezbyt często. Wyznaczane są bowiem wprost albo współrzędne punktów, albo - częściej - różnice współrzędnych punktów (nie tylko sąsiednich). Pamiętajmy, że jeśli w tworzeniu sieci satelitarnej uczestniczy więcej odbiorników satelitarnych, to wyznaczane są różnice współrzędnych między wszystkimi występującymi w sieci punktami; tworzy się sieć niezwykle silnie związana, bardzo "sztywna".

I inna sprawa wiążąca się z technologiami satelitarnymi GPS jest godna podkreślenia. Technologie satelitarne GPS są w znacznym stopniu zautomatyzowane. Wcale nie oznacza to, że aby je stosować wystarczy tylko "naciskać odpowiednie przyciski odbiornika satelitarnego". Z gruntu niesłusznym jest pogląd, niestety dość często słyszany, że znacznie zautomatyzowane technologie mogą być stosowane przez osoby jedynie "przyuczone" nie posiadające głębokiej wiedzy z danej dziedziny. Niewątpliwie słusznym jest bowiem pogląd, że im technologia jest bardziej zaawansowana, tym poznanie wszystkich jej możliwości, zalet i zastosowań wymaga dłuższych i głębszych studiów. Odbiornik geodezyjny nie może być "czarną skrzynką", a do opracowania wykonanych obserwacji satelitarnych niezbędna jest gruntowna wiedza z zakresu różnych dziedzin geodezji wyższej. Nie jesteśmy w stanie w tym krótkim omówieniu wskazać na wiele powiązań technologii pomiarów satelitarnych GPS z innymi pomiarami geodezyjnymi (np. grawimetrią, niwelacją precyzyjną, teorią nowoczesnych układów współrzędnych i ich transformacji, geodynamiką itd.). Dopiero łączne wykorzystanie tych wskazanych rodzajów pomiarów daje pełne wykorzystanie wszystkich "dobrodziejstw", jakie niesie ze sobą globalny system pozycyjny GPS. Ale zrozumieć te powiązania może jedynie gruntownie przygotowany, wykształcony i doświadczony personel techniczny.

Co dalej? Jaka będzie przyszłość rozwoju instrumentarium do wyznaczeń GPS? Z całą pewnością następować będzie miniaturyzacja odbiorników GPS.

Na rynku znajduje się obecnie wiele typów prostych popularnych kieszonkowych odbiorników kodowych GPS. Są one używane przez tych użytkowników (kierowcy, żeglarze), którzy chcą mieć wyznaczaną pozycję z dość dużą częstotliwością (np. co sekundę), chcą znać kierunek ruchu i jego zgodność z założoną marszrutą, a także inne parametry ruchu (prędkość, odległość do celu). Coraz częściej proste odbiorniki kodowe GPS są instalowane w samochodach osobowych. Taki popularny "kieszonkowy" odbiornik GPS może dostarczyć m.in. następujących danych:

Miniaturyzacja będzie postępować nadal. To nie przyszłość, to dzisiejsza rzeczywistość: są już odbiorniki GPS -w zegarku naręcznym. Prawdą więc jest - jak przepowiadali to niektórzy przed kilkunastoma laty - że sieci geodezyjne i tradycyjne metody wyznaczania pozycji będą powoli przechodzić do "epoki dinozaurów".

Rys. 20. To nie "przyszłość", to już dzisiejsza rzeczywistość.
(Gregory T. French "Understandind the GPS")