Prof. dr hab. inż. Janusz Śledziński

Technologie pomiarowe oparte na wykorzystaniu satelitarnego systemu pozycyjnego GPS stosowane w geodezji i nawigacji

9. Sieci satelitarne GPS w Polsce

Przy okazji omawiania projektów zakładania w Polsce systemu stacji referencyjnych wydaje się celowe wspomnieć w paru słowach o istniejących już na terenie kraju sieciach satelitarnych GPS. Pierwszą poważną akcją, której wynikiem było włączenie Polski do układu geodezyjnego państw zachodnich była kampania EUREF-POL zorganizowana na zlecenie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w roku 1992 przez Centrum Badań Kosmicznych przy współpracy niemieckiego Institut für angewandte Geodäsie (obecnie Bundesamt für Kartographie und Geodäsie). Wyznaczono wówczas położenie 11 punktów równomiernie rozmieszczonych na obszarze całego kraju. Kampania trwała pięć dni a wynikiem jej było między innymi wyznaczenie parametrów transformacji pomiędzy układami geodezyjnymi WGS84 i obowiązującym dotychczas układem w Polsce. Można powiedzieć, że przez zorganizowanie tej kampanii Polska wypełniła "geodezyjny warunek" przystąpienia Polski do NATO i do Unii Europejskiej.

W roku 1993 geodezyjna służba wojskowa zawarła porozumienie z amerykańską instytucją geodezyjną Defense Mapping Agency (DMA), wynikiem której było zagęszczenie sieci EUREF-POL. Ekipy trzech instytucji DMA, polskiej wojskowej służby geodezyjnej oraz Instytutu Geodezji Wyższej i Astronomii Geodezyjnej Politechniki Warszawskiej pomierzyły 45 punkty sieci podstawowej GPS.

W latach 1994-1996 ekipy wojskowej i cywilnej służb geodezyjnych w Polsce zakładały równolegle satelitarną "sieć wojskową" i "sieć cywilną". Filozofia zakładania tych sieci była nieco odmienna. Sieć wojskowa (około 550 punktów) powstała ściśle według reguł zakładania nowoczesnych sieci satelitarnych GPS (lokalizacja punktów przy traktach komunikacyjnych) i jest dostosowana do dowiązania pomiarów wykonanych szybkimi technologiami naziemnymi stosowanymi w wojsku. Sieć cywilna POLREF (około 350 punktów) uwzględnia w większym stopniu punkty klasycznej sieci astronomiczno-geodezyjnej istniejącej na terenie Polski. Obie sieci zostały następnie wspólnie wyrównane. Zatem na terenie Polski istnieje obecnie około tysiąca punktów satelitarnych GPS sieci podstawowej. Ponadto istnieje około 3 300 punktów GPS drugiej klasy i parę tysięcy punktów klasy trzeciej. Stan polskich sieci geodezyjnych z uwzględnieniem liczby punktów GPS przedstawia schematycznie tabela na rys. 18.

Rys. 18. Schematy przedstawiające stan obecny sieci geodezyjnych i satelitarnych w Polsce
Rys. 19. Rozmieszczenie punktów satelitarnej sieci POLREF)