W 2003 roku dokonałem szczegółowego porównania programów nauczania, celów i zadań ksztalcenia technika w okresie prawie 40 lat czyli okresu mojej styczności ze szkolnictwem. Pomimo stałego zmniejszania ilości godzin nauczania, programy merytorycznie się zwiększały. Przecież wchodzil „postęp techniczny”.

Dodano m.in.:

Napewno nie lansowaną, w ostatnim programie i planie nauczania, drogą... finansowego oszczędzania, czyli zmniejszania ilości podstawowych przedmiotów nauczania!

tabela nr 2

2. Programy a szkolne realia

Może ciekawostką będzie, jak scharakteryzuję niektóre tematy przewidziane do realizacji, w nauczaniu w technikum geodezyjnym, na podbudowie gimnazjum?
Młodzież przychodząca do technikum geodezyjnego, po gimnazjum, jest absolutnie nie przygotowana m.in. matematycznie do pokonania trudów nauki geodezji.
W roku 2007 ( po czteroletniej przerwie) dokonano w Zespole Szkół Budowlanych w Szczecinie naboru do I klasy technikum ; nabrano 30 uczniów z prawie 50 kandydatów. Same orły.!

Na pierwszych zajęciach z geodezji okazało się, że:

Nie są winni - tego ich nie uczono, zgodnie zresztą z programem nauczania matematyki w gimnazjum. ! (nie znają np. trygonometrii..)

Po tak „optymistycznym” początku, przeczytałem im, czego będę ich uczyl- zgodnie z „Programem nauczania”-technik geodeta-symbol 311(10) zatwierdzonym przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu., który zresztą uległ dalszej zmianie, zatwierdzonej w dniu 7 lutego 2008 r przez Ministra Edukacji Narodowej.
Cele kształcenia ujęto w 50 punktow, które poraziły uczniow- nic nie zrozumieli.

A teraz cytat z programu MEN (2008) - „Materiał nauczania”- strona 7 (początek):
Uczniowie I klasy powinni poznać:
1. wiadomości podstawowe „

1. Zarys historii geodezji
2. Podział i zadania geodezji,
3. Rodzaje prac i opracowań geodezyjnych,
4. Kształt Ziemi,
5. Magnetyzm ziemski, deklinacja magnetyczna,
6. Zbieżność poludników,
7. Uchylenie magnetyczne,
8. Zorientowanie kierunku prostej,
9. Rodzaje azymutów i zależności między nimi,
10. Miary stosowane w geodezji,
11. Mapy i ich rodzaje,
12. Znaki umowne stosowane w geodezji,
13. Pojęcie osnowy geodezyjnej i jej rodzaje,
14. Wyznaczanie i stabilizacja punktów w terenie,
15. Opisy topograficzne punktów,
16. Pomiary geodezyjne i zasady ich wykonywania,
17. Przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego” ( koniec cytatu)

Na to przeznaczono w programie uczniom „po gimnazjum” - 15 godzin lekcyjnych.!!!

Ale i są 2 godz. ćwiczeń, np. „obliczanie azymutu geograficznego, magnetycznego, kartograficznego określonego odcinka” (koniec cytatu). A właściwie, jeszcze uczniowie nie wiedzieli, co to jest geodezja i czym się zajmuje ( I klasa).

Nie będę głębiej wchodził w przedmiot „geodezja”, aby państwa za bardzo nie rozbawiać.
Przypomnę jednak: wcześniej napisałem, że zlikwidowano „rysunek geodezyjny i elementy kartografii”, w ktorym uczono wszystko to, co wiążę się z mapami, w tym topograficznymi i tematycznymi, zasadami sporządzania map sytuacyjno-wysokościowych, kreśleniem, geometrią wykreślną, elementami kartografii, odwzorowaniami i wiele, wiele innymi sprawami, jak zasadami szkicowania, znakami umownymi, szkicami osnów itd. w łącznej.np. w 1987 roku 450 godzinach, w tym rysunek-270 godzin, geometria wykreślna -60 godzin,elementy kartografii-120 godzin w cyklu 5 - cioletniego technikum. A co dzisiaj ? Co z kartografią ? GUG i Kartografii ??

Problem rozwiązano wrzucając do przedmiotu „geodezja”, omawiane, ale niektore tylko zadania i umiejętności,
dodając:

Wymiar godzin jaki przyznano (wg programu 2008) jest następujący:

Zlikwidowano przedmiot BHP, pozostawiono jednak obowiązek przestrzegania przepisów dot. bezpieczeństwa i higieny pracy, ale nie przeznaczono na ich przedstawienie ani jednej godziny !!!
Było 56 godzin

Zlikwidowano przedmiot „Przepisy prawne w geodezji”, w dobie.. uzyskiwania uprawnień zawodowych!. Raczej nie wypada tego komentować.
Cały program jest „nowatorski”, bo w każdym przedmiocie dokonano zmian i pewne roszady.
W „geodezji w gospodarce nieruchomościami” tez są nowości, bo na pierwszych zajęciach (!) należy we wprowadzeniu do przedmiotu omówić cytuję:
„...rola i znacznie geodezji w gospodarce nieruchomościami, planowaniu przestrzennym oraz budownictwie”, potem omówić: „mapy glebowo-rolnicze” i „ochronę gruntów rolnych i leśnych”- razem na 3 lekcjach.

A informatyk? Omawia: „Systemy operacyjne i ich zadania”, „rodzaje plików tekstowych i binarnych„, no i sieci komputerowe-na pierwszych zajęciach.

Tyle złośliwości z mojej strony, ale dalszych uwag i zastrzeżeń mam kilkadziesiąt !
Chętnych zapraszam do zakulisowych dyskusji.
Czepiam się. Wiadomo-papier jest cierpliwy-wszystko zniesie.

Wspomniałem o roszadach-przerzutach programowych między przedmiotami.
Niech się i belfry uczą czegoś nowego !
Tematy z geodezji inżynieryjnej trafiły do gospodarki nieruchomościami. Dlaczego? Nie było czym zapełnić przedmiotu? (dotyczy np. planowania przestrzennego i zasad geodezyjnego opracowywania planów miejscowych-szczegółowych i realizacyjnych )

Nie mogę jednak nie ustosunkować się do przedmiotu „praktyka zawodowa”.(trwa 10 dni roboczych)
Po praktyce zawodowej, uczeń powinien umieć, i tu 17 punktowy wykaz ujmuje m.in.:

W myśl zaleceń i pomysłu Ministerstwa, umowa z pracodawcą (konieczna)- odstraszy każdego.
Pełna tu litania odpowiedzialności, bez pożytku dla pracodawcy, który powinien planować, gwarantować pracę, nadzorować, wpływać na kształtowanie postaw ucznia, prowadzić dokumentację praktyk każdego ucznia , gwarantować bezpieczeństwo itd.
Trudno takiego pracodawcę znaleźć.

Tyle moich spostrzeżeń, krótkich-urywkowych, często wyrwanych z kontekstu, ale...
bolących, nas, którzy mają nauczyć tych, których trzeba do tego jeszcze zachęcić, przekonać, bo zmusić się nie da!

Czas juz na podsumowanie i wnioski.

Spodziewałem się złych zmian po 2003 roku i są: zlikwidowano ważne przedmioty nauczania.
Ale, przy tak ograniczonej ilości godzin nauczania i przy tak nisko postawionej podbudowie programowej: „gimnazjum”- nie da się zrealizować tego programu.

Katastrofą dla szkolnictwa zawodowego są klasy 30-35 osobowe, które powstają z łączenia kilku pokrewnych zawodów. Powód ? Oszczędności !!!. Co robić ?

Może jeszcze jeden kwiatek programowy.(oczywiście z geodezji, bo z innych przedmiotów dałoby się ułożyć całą łąkę).

Materiał nauczania przewiduje (orientacyjnie już od II klasy technikum) tematykę: „Elementy rachunku wyrównawczego”, i słusznie, ale w nich : cytuję :

• „Pochodne funkcji złożonych,
• Różniczka funkcji wielu zmiennych
• Rozwinięcie funkcji w szereg,
• Podstawowe wiadomości o wyznacznikach, krakowianach i macierzach,
• Spostrzeżenia jednakowo i niejednakowo dokładne,
• Błędy spostrzeżeń, ich rodzaje i charakterystyka,
• Prawa i rodzaje błędów przypadkowych,
• Właściwości błędów przypadkowych,
• Prawo przenoszenia się błędów średnich,
• Zadania rachunku wyrównawczego. Metoda najmniejszych kwadratów i jej zastosowanie,
• Wyrównanie spostrzeżeń bezpośrednich. Obliczanie średniego błędu typowego spostrzeżenia,
• Wagi spostrzeżeń.. Średnia arytmetyczna.,
• Ogólne zasady wyrównania obserwacji metodą pośrednicząca,
• Równania poprawek i równania normalne,
• Obliczanie średnich błędów obserwacji średnich błędów niewiadomych i ich funkcji,
• Metoda pośrednicząca i jej zastosowanie,
• Ogólne zasady wyrównywania obserwacji metodą zawarunkowaną,
• Równania warunkowe i równania poprawek obserwacyjnych,
• Metoda korelacyjna i metoda warunkowa oraz ich zastosowanie” (str.11/12) koniec cytatu

Autorzy przewidują ćwiczenia: cytuję- strona 12 programu

• Obliczanie pochodnych funkcji jednej i wielu zmiennych,
• Wyrównywanie spostrzeżeń bezpośrednich oraz obliczanie średniego błędu z wielokrotnych obserwacji jednakowo dokładnych,
• Obliczanie średniego błędu typowego spostrzeżenia w obserwacjach niejednakowo dokładnych,
• Obliczanie średniego błędu wyrównanej wartości wielkości mierzonej,
• Obliczanie średnich błędów na podstawie różnic spostrzeżeń jednej pary,
• Wyrównanie sieci niwelacyjnej metodą pośredniczącą,
• Wyrównanie sieci kątowej metodą pośredniczącą,
• Wyrównanie sieci kątowo-liniowej metoda pośredniczącą,
• Wyrównanie sieci niwelacyjnej metodą zawarunkowaną,
• Wyrównanie sieci kątowej w postaci czworoboku geodezyjnego metodą zawarunkowaną"(koniec cytatu).

Obliczenia wykonać .. w sposób tradycyjny ? Programami ? A może .. tablicami ? Program milczy.
Na wszystko mamy -wg programu 57 godzin- tzn. 14 tygodni, tzn. 3 miesiące

Kształcenie technika geodety na podbudowie programowej gimnazjum uważam za nieporozumienie. Zanim nauczy się ... wymaganej matematyki.... kończy się II klasa.

Trzeba ograniczyć kształcenie technika tylko do szkoły policealnej i na podbudowie programowej szkoły dającej wykształcenie średnie.
Plany nauczania w technikum 4-ro letnim i 4-ro semestralnym na Policealnym Studium Zawodowym są identyczne.

Wnioski

Wniosek nr 1
Ograniczyć kształcenie techników geodetów tylko do szkoły policealnej, która uczyć bedzie na podbudowie programowej średniego wykształcenia,

Wniosek nr 2
Ustalić prawnie obowiązujące zasady współdziałania „jednostek wykonawstwa geodezyjnego” ze szkołami, ze szczególnym wyróżnieniem korzyści z obowiązku prowadzenia praktycznej nauki zawodu,

Wniosek nr 3
Rozważyć celowość powrotu do tzw. umów przedwstępnych („stypendialnych?”), zawieranych między uczniem a pracodawcą, który będzie zobowiązany świadczyć uczniom pomoc materialną, instrumentalną i inną.