mgr inż. Wojciech Wnuk
ul. Ostrowska 3/l09
71-757 Szczecin
Informatyzacja części opisowej operatu ewidencji gruntów.
I. Wstęp
Przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 roku "Prawo Geodezyjne i Kartograficzne" (Dz. U. nr 30 poz. 163) a w szczególności rozdział 4 "Ewidencja gruntów i budynków" regulują zagadnienia dotyczące ewidencji gruntów i budynków. Artykuł 20 pkt. l w/w ustawy definiuje pojęcie ewidencji gruntów mówiąc, iż obejmuje ona informacje dotyczące:
- gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzaj ów użytków gruntownych, oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości w skład której wchodzą grunty.
- budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowej i ogólnych danych technicznych.
Artykuł 20 pkt. 2 w/w ustawy nakazuje wykazywanie w ewidencji gruntów właścicieli gruntów, a w przypadku gruntów państwowych lub komunalnych inne osoby fizyczne i prawne w których władaniu znajdują się grunty i budynki, wraz z podaniem miejsca zamieszkania dla osób fizycznych lub siedziby dla osób prawnych.
Zgodnie z § 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 grudnia 1996 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 158 póz. 813), dane dotyczące przedmiotów ewidencji czyli gruntów pochodzą z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, natomiast informacje dotyczące praw podmiotowych (własność, władanie itp.) wynikają z danych ujawnionych w księgach wieczystych i innych dokumentach.
Jednocześnie w artykule 21 ustawy zapisano, że celem ewidencji gruntów jest gromadzenie i dostarczanie danych dla potrzeb:
- planowania przestrzennego;
- wymiaru podatków i innych obciążeń publicznoprawnych;
- oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych;
- statystyki państwowej;
- gospodarki gruntami;
- ochronę interesów stron obrotu nieruchomościami.
W celu usprawnienia prowadzenia ewidencji gruntów, dostosowania jej prowadzenia do potrzeb gospodarki rynkowej, szybkiego dostępu do danych, sprawnego sporządzania zestawień, sprawnej aktualizacji baz danych oraz możliwości połączenia części opisowej z częścią graficzną niezbędne jest przeprowadzenie informatyzacji operatu ewidencji gruntów - czyli zmiany sposobu przedstawienia danych, z formy opisowo tabelarycznej na zbiory komputerowej bazy danych. Konieczność informatyzacji danych ewidencji gruntów wynika również z przepisów "nowego" rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Przeprowadzenie tego procesu nie jest czynnością łatwą. Prace winny być tak wykonane, aby w przypadku wydawania wypisów ( wydruków ) z operatu ewidencji gruntów operator systemu komputerowej bazy danych oraz organ administracji uwierzytelniający wypisy nie musieli sięgać do "starych" rejestrów i zbioru dokumentów, po to aby sprawdzić poprawność zapisanych danych w komputerowej bazie danych i dokonywać w bazie poprawek. Przypomnę, iż sprostowanie błędów i omyłek wymaga postępowania administracyjnego zgodnie z przepisami Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Strona zatem zamiast dostać wypis "od ręki" czeka około 2 miesiące na zakończenie postępowania administracyjnego i decyzję o sprostowaniu błędu.
Proces informatyzacji zatem winien być wykonany w dwóch etapach etap I - sprawdzenie wewnętrznej zgodności operatu ewidencji gruntów, etap II - informatyzacja - założenie komputerowych zbiorów baz danych.
II. Sprawdzenie wewnętrznej zgodności operatu ewidencji gruntów.
Sprawdzenie wewnętrznej zgodności operatu ewidencji gruntów polega na wykonaniu następujących czynności:
- porównanie treści zapisów zwartych w rejestrze gruntów ze zbiorem dokumentów uzasadniających wpisy do rejestru i uzupełnienie rejestru gruntów o brakujące wpisy;
- wprowadzenie zaległych zmian do rejestru gruntów;
- porządkowanie rejestru gruntów w odniesieniu do grup i jednostek rejestrowych;
- sprawdzenie zapisów uzupełnionego rejestru gruntów z treścią mapy ewidencyjnej;
- doprowadzenie do zgodności części opisowej z częścią kartograficzną operatu ewidencji gruntów.
- Porównanie treści zapisów zawartych w rejestrze gruntów ze zbiorem dokumentów uzasadniających wpisy do rejestru wykonuje się zarówno w odniesieniu do dokumentów:
- dotyczących praw podmiotowych wynikających z zapisów zawartych w księgach wieczystych, odpisów z aktów notarialnych oraz ostatecznych decyzji administracyjnych;
- dotyczących gruntów, ich powierzchni, użytków, klas, określenia położenia a wynikających z wykazów zmian gruntowych oraz ostatecznych decyzji administracyjnych.
Sprawdzenie to pozwala na wyeliminowanie błędów i omyłek pisarskich zdarzających się w rejestrze gruntów, daje możliwość weryfikacji danych oraz możliwość uzupełnienia zapisów o brakujące dane dotyczące między innymi miejsca zamieszkania lub siedziby, uzupełnienia zapisów imion rodziców w przypadku osób fizycznych.
W przypadku stwierdzenia rozbieżności, których na podstawie mniejszego sprawdzenia nie można usunąć, należy pozostawić w rejestrze gruntów dotychczasowe zapisy oraz sporządzić wykazy rozbieżności wymagające postępowania administracyjnego cywilnego lub prac polowych
- Porządkowanie rejestru gruntów w odniesieniu do grup i jednostek rejestrowych.
- Zdarzają się przypadki, iż działki są przyporządkowane do poszczególnych grup rejestrowych niezgodnie z przepisami "starego" zarządzenia w sprawie ewidencji gruntów. W takich przypadkach należy dokonać przyporządkowa-nia do grup rejestrowych zgodnie z przepisami "starego" zarządzenia.
- § 15 "nowego" rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków zmienił dotychczasowe pojęcie jednostki rejestrowej. Zgodnie ze "starym" zarządzeniem jednostkę rejestrową stanowiły grunty będące własnością lub we władaniu tej samej osoby fizycznej lub prawnej, tak więc w skład jednej jednostki rejestrowej mogło wchodzić kilka nieruchomości. Obecnie jednostka rejestrowa odpowiada nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej położonej w granicach obrębu. Tak więc, w przypadku gdy jedna jednostka rejestrowa składa się z kilku nieruchomości należy utworzyć nowe jednostki rejetrowe, tak by jednostka rejestrowa dpowiadała jednej nieruchomości zapisnanej w księdze wieczystej położonej w granicach obrębu.
- Zgodnie z § 15 "nowego" rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków od 1 stycznia 1997 roku praktycznie obowiązywać nowy podział na grupy rejestrowe. Zasady tego podziału zapisane są w § 25 "nowego rozporządzenia". Zatem prace, których zakończenie planuje się po tym dniu winny uwzględniać nowy podział. Prace z zakresu zmian grup rejestrowych należy zakończyć do 31 grudnia 1997 roku. Zatem cały rok 1997 będzie okresem "przejściowym" w tym czasie.
- Sprawdzenie zapisów uzupełnionego rejestru gruntów z treścią mapy ewidencyjnej.
Uzupełniony i sprawdzony rejestr gruntów należy porównać z treścią mapy ewidencyjnej kolejno według jednostek rejestrwych. W przypadku stwierdzenia różnic pomiędzy zapisem w rejestrze gruntów, a treścią mapy należy zbadać zapisy z dokumentacją źródłową:
- w odniesieniu do numerów działek -protokół ogłoszenia stanu władania i późniejsze wykazy zmian gruntowych,
- w odniesieniu do klasyfikacji gleboznawczej gruntów na terenach rolnych - operaty klasyfikacji gleboznawczej,
- w odniesieniu do numeracji porządkowej nieruchomości - decyzje organu o nadaniu lub zmianie numeru,
- w odniesieniu do nazewnictwa ulic i placów - uchwały rad miejskich i gminnych.
- Doprowadzenie do zgodności częsci opisowej z częścią kartograficzną operatu ewidencji gruntów wykonuje się przez wykonanie :
- uzupełenia i poprawienia rysunku mapy ewidencyjnej;
- uzupełnienia i poprawienia zapisów zawartych w rejestrze gruntów.
- W przypadku stwierdzenia błędnego wpisu na kopii mapy ewidencyjnej należy błędny zapis przekreślić, a prawidłowy napisać obok kolorem czerwonym. Należy sporządzić wykaz tych zmian z zapisaniem stanu dotychczasowego i stanu po zmianie podając podstawę zmiany.
- W przypadku stwierdzenia błędnego wpisu w rejestrze gruntów należy wprowadzić zmianę do rejestru oraz sporządzić wykaz zmian gruntowych podając podstawę zmiany.
- W przypadku konieczności zmiany numeru działki, który jest niesprowadzalny do komputera (np. numer łamany przez rzymski numer sekcji mapy), należy dokonać zmiany numeracji w porozumieniu z organem prowadzącym ewidencję oraz sporządzić wykaz zmian gruntowych.
- Jeśli na podstawie istniejących dokumentów nie można ustalić, czy prawidłowy zapis jest w rejestrze gruntów czy na mapie ewidencyjnej, należy pozostawić istniejący stan na mapie i w rejestrze, a zaistniałą sytuację opisać w protokóle rozbieżności.
Dopiero w ten sposób sprawdzone dane z operatu ewidencji gruntów można poddać procesowi informatyzacji. Tak wykonane praca ma jednocześnie znamiona weryfikacji danych o której mowa w § 44 pkt. l ust. l nowego rozporządzenia. Zauważyć należy iż data ostatniej weryfikacji danych jest zgodnie z § 26 pkt. l ust. l daną ewidencyjną działki.
III. Informatyzacja
Po tak wykonanym sprawdzeniu wewnętrznej zgodności operatu ewidencji gruntów proces założenia komputerowych baz danych jest bardzo łatwy i prosty. Założenie jak największej ilości "słowników": właścicieli, władających, grup rejestrowych, użytków gruntowych i klas gleboznawczych, sposobu władania gruntem, miejscowości i położenia nieruchomości pozwoli na szybką pracę w systemie oraz zmniejszenie błędów pisarskich.
Przykładowy słownik sposobu władania gruntem ma postać:
- - właściciel
- - współwłaściciel
- - władający
- - współwładający
- - wieczysty użytkownik
- - wieczysty współużytkownik
- - zarządca
- - użytkownik
- - użytkownik dożywotni
- - dzierżawca
- - członek spółdzielni
- - spadkobierca
- - współspadkobierca
- - pełnomocnik
- - administrator
- - nabywca prawa wieczystego użytkowania nieujawniony w księdze wieczystej.
IV. Wnioski.
- W celu właściwego wykorzystania zbiorów danych ewidencji gruntów i budynków konieczny jest szybki i sprawny przepływ informacji pomiędzy o-środkiem prowadzącym ewidencję, a instytucjami wykorzystującymi te dane:
- organami gmin do zagospodarowania przestrzennego, gospodarki gruntami i nieruchomościami oraz naliczania świadczeń i podatków;
- Urzędami Statystycznymi do analiz i prowadzenia statystyki państwowej;
- organami administracji rządowej do gospodarki gruntami i nieruchomościami;
- Sądami do oznaczania nieruchomości w dziale I ksiąg wieczystych.
- Sądy jednocześnie winny zasilać operat ewidencji gruntów i budynków danymi z działu II ksiąg wieczystych. Oczywiście musi dojść do informatyzacji tych danych przez Sądy.
- Zadania te mogą być wykonane przez łącza modemowe pomiędzy serwerami zainstalowanymi w poszczególnych instytucjach.
- Szczególną uwagę należy również na zabezpieczenie danych przed możliwością utraty z powodu klęsk żywiołowych, awarii sprzętu, oraz ingerencją osób trzecich (tzw. hakerów) do systemu.
- Zawartość danych objętych ewidencją gruntów została ustalona ustawowo. Są jednak ośrodki, w których zakres gromadzonych danych przewyższa zakres ustalony ustawowo, jak na przykład służebności gruntowe i osobiste. Wydaje mi się, iż dublowanie zapisów w ewidencji gruntów z zapisami przeznaczonymi dla ksiąg wieczystych jest nie potrzebne. Przypomnę, iż ustawodawca w art. 20 pkt 4 prawa geodezyjnego określił, iż Rada Ministrów może rozszerzyć w drodze rozporządzenia zakres informacji objętych ewidencją.
- Biorąc za podstawę załącznik nr 14 "nowego" rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów zaprojektowałem standardowy wypis z ewidencji gruntów.
- Na szczegółowe rozwiązania z tego zakresu trzeba poczekać do czasu ukazania się instrukcji technicznej G-5.